Aby sprawdzić autentyczność polskich pieniędzy, zweryfikuj co najmniej kilka zabezpieczeń jednocześnie – dotykiem, pod światło, przy przechyleniu oraz w powiększeniu i świetle ultrafioletowym. W artykule znajdziesz dokładny opis cech zmodernizowanych banknotów Narodowego Banku Polskiego.
Aby mieć pewność co do prawdziwości banknotu, sprawdź co najmniej kilka zabezpieczeń, a nie tylko jedno.
Jakie zabezpieczenia stosuje Narodowy Bank Polski?
Emitentem polskich banknotów jest Narodowy Bank Polski, a ich produkcją zajmuje się Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych. Wszystkie banknoty, które trafiły do obiegu od połowy lat 70., zaprojektował Andrzej Heidrich. Obecne nominały pochodzą z serii „Władcy polscy” wprowadzonej w 1995 roku.
W kwietniu 2014 roku zmodernizowano banknoty o nominałach 10 zł, 20 zł, 50 zł i 100 zł. Wersja 200 zł trafiła do obiegu w lutym 2016 roku, a banknot 500 zł pojawił się 10 lutego 2017 roku. W obrocie gotówkowym nadal spotkasz więc zarówno starsze, jak i nowsze wersje.
Najwyższy nominał ma wymiary 150 mm x 75 mm. Na jego stronie przedniej znajduje się portret króla Jana III Sobieskiego, a na odwrocie pałac w Wilanowie oraz wizerunek orła w koronie z herbem rodowym władcy.
Jak sprawdzić zabezpieczenia dotykiem?
Banknoty nie są idealnie płaskie. Do ich produkcji wykorzystuje się druk stalorytniczy, który daje charakterystyczną wypukłość wyczuwalną opuszkami palców. Technika ta jest dostępna jedynie producentom banknotów i ważnych dokumentów państwowych.
W dotyku warto zwrócić uwagę na:
- portret władcy,
- godło państwowe,
- cyfrową wartość nominału,
- oznaczenie dla osób niewidomych w lewym dolnym rogu,
- nazwę emitenta – Narodowy Bank Polski.
Jakie zabezpieczenia widać pod światło?
Pod światło sprawdzisz elementy uformowane w strukturze papieru. Nie są one nadrukowane, dlatego trudniej je podrobić.
Znak wodny
Znak wodny przedstawia portret władcy oraz cyfrowe oznaczenie nominału. Ta druga cecha występuje w banknotach zmodernizowanych. Obraz powstaje z różnicy w gęstości masy papierniczej podczas produkcji wstęgi papieru.
Nitka zabezpieczająca
Nitka ma postać pionowej, ciemnej linii. Po obejrzeniu pod światło widać na niej cyfry oznaczające nominał oraz skrót „ZŁ”, również w odbiciu lustrzanym.
Recto-verso
W prawym, górnym rogu przedniej strony banknotu znajduje się niewielkie owalne pole z fragmentem rysunku. Na odwrocie w tym samym miejscu jest drugi fragment. Pod światło oba elementy uzupełniają się i tworzą idealnie spasowaną koronę w owalu.
Jakie efekty widać po przechyleniu banknotu?
Podczas poruszania banknotem można zaobserwować farby zmienne optycznie oraz elementy opalizujące. Każdy nominał ma nieco inne zabezpieczenie tego typu:
| Nominał | Element zabezpieczający | Efekt przy przechyleniu |
| 10 zł | opalizujący pas na odwrocie | turkusowy, na przemian widoczny i niedostrzegalny |
| 20 zł | opalizujący pas na odwrocie | liliowy, na przemian widoczny i niedostrzegalny |
| 50 zł | stylizowana litera K na przedniej stronie | płynna zmiana koloru z zielonego na niebieski |
| 100 zł | rozeta na przedniej stronie | płynna zmiana koloru ze złotego na zielony |
| 200 zł | tarcza herbowa z literą S na przedniej stronie | zmiana koloru ze złotego na zielony |
| 500 zł | szyszak husarski z prawej strony portretu | płynna zmiana barwy z zielonej na niebieską |
Efekt kątowy
Dodatkowo każdy nominał ma zabezpieczenie zwane efektem kątowym. Znajduje się ono w prawym, dolnym rogu przedniej strony. Aby je zobaczyć, unieś banknot na wysokość wzroku, skieruj go równolegle do podłoża, a następnie obróć o 90 stopni w prawo lub w lewo.
W zależności od kąta obserwacji można dostrzec:
- w banknotach 10 zł i 20 zł – jasne lub ciemne cyfry nominału,
- w banknotach 50 zł i 100 zł – koronę lub cyfry nominału,
- w banknocie 500 zł – jasne lub ciemne cyfry nominału z prawej strony portretu,
- w banknocie 500 zł – naprzemiennie ciemniejsze i jaśniejsze pola szachownicy na tarczy herbowej.
Jak sprawdzić mikrodruki i elementy UV?
Do weryfikacji drobnych napisów i elementów niewidocznych w świetle dziennym przydadzą się lupa oraz lampa emitująca światło ultrafioletowe.
Mikrodruki
Mikrodruki to zminiaturyzowane teksty widoczne dopiero w powiększeniu. W prawym górnym rogu banknotu, wokół cyfry nominału, znajdują się litery RP oraz napis RZECZPOSPOLITA POLSKA. Na górze i na dole środkowej części można zaobserwować napis NARODOWY BANK POLSKI.
Światło ultrafioletowe
Pod lampą UV na przedniej stronie banknotu 500 zł, po lewej stronie portretu, widać kwadrat z cyfrowym oznaczeniem nominału „500” i skrótem „ZŁ”. Widoczna jest również numeracja położona z lewej strony. Z prawej strony portretu świecą wybrane elementy szaty graficznej, a na odwrocie także wybrane fragmenty rysunku.
Co zrobić, gdy banknot wciąż budzi wątpliwości?
Jeżeli po sprawdzeniu kilku cech nadal nie masz pewności co do autentyczności pieniędzy, udaj się do najbliższego banku i poproś o weryfikację. Dodatkowe informacje o zabezpieczeniach znajdziesz na stronie internetowej Narodowego Banku Polskiego.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Jak najlepiej sprawdzić, czy polski banknot jest prawdziwy?
Sprawdź jednocześnie kilka zabezpieczeń — dotykiem, pod światło, przy przechyleniu oraz w powiększeniu i w świetle UV. Samo zbadanie jednej cechy nie daje pewności.
Kto projektuje i produkuje polskie banknoty?
Projektantem serii jest Andrzej Heidrich, a emitentem Narodowy Bank Polski; drukiem zajmuje się Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych. Obecne nominały pochodzą z serii „Władcy polscy” z 1995 roku.
Co wyczujesz, dotykając autentycznego banknotu?
Na powierzchni wyczuwalna jest wypukłość uzyskana dzięki drukowi stalorytniczemu. Szczególnie wyczuwalne są portret, godło, numer nominału, oznaczenie dla niewidomych i napis emitenta.
Jakie elementy trzeba oglądać pod światło?
Pod światło sprawdź znak wodny, nitkę zabezpieczającą z cyframi i skrótem „ZŁ” oraz recto‑verso — dwa fragmenty rysunku tworzące koronę w owalu. Te cechy powstają w strukturze papieru, a nie są nadrukiem.
Co można zobaczyć przy przechylaniu banknotu?
Widać farby zmienne optycznie i opalizujące pasy lub elementy, których kolor płynnie się zmienia w zależności od nominału. Dodatkowo każdy banknot ma efekt kątowy w prawym dolnym rogu przedniej strony.
Jakie zabezpieczenia widoczne są tylko pod lampą UV?
Pod UV ujawniają się wybrane elementy graficzne i numeracja, a na 500 zł po lewej stronie portretu świeci kwadrat z cyfrą „500” i skrótem „ZŁ”. Na odwrocie także świecą wybrane fragmenty rysunku.
Co zrobić, jeśli po sprawdzeniu nadal masz wątpliwości co do autentyczności banknotu?
Udaj się do najbliższego banku i poproś o profesjonalne sprawdzenie. Możesz też sprawdzić szczegóły zabezpieczeń na stronie Narodowego Banku Polskiego.
