Rewers to termin wieloznaczny – najczęściej oznacza odwrotną stronę monety lub medalu, ale w archiwistyce bywa formularzem zamówienia dokumentów, a w kulturze tytułem głośnego filmu i podcastu. W naszym artykule wyjaśniamy, jak rozumieć to słowo w różnych kontekstach, jak korzystać z e-rewersu oraz co łączy je z czarną komedią o stalinizmie i rozmowami o poezji.
Rewers w języku polskim – definicje i pochodzenie
Słownik języka polskiego PWN podaje kilka podstawowych znaczeń. Rewers to przede wszystkim odwrotna strona monety lub medalu. Oznacza również formularz wypełniany przez czytelnika zamawiającego książkę, dokument zawierający pokwitowanie otrzymanych pieniędzy lub przedmiotów oraz lewą stronę czegoś, na przykład obrazu lub haftu.
Pochodzenie wyrazu sięga niemieckiego Revers, francuskiego revers i łacińskiego reversus, co znaczy „odwrócony”. W odmianie przez przypadki poprawnie powiemy: rewersu, rewersie, rewersów. Słowo to bywa też hasłem krzyżówkowym – pojawia się jako pokwitowanie, strona monety albo film Borysa Lankosza.
Najczęstsza definicja rewersu to odwrotna strona monety lub medalu, jednak w archiwistyce termin ten oznacza formularz zamówienia akt.
Rewers w archiwach – czym różni się e-rewers od zwykłego?
W pracy archiwów rewers to dokument, który czytelnik składa, aby otrzymać materiały do czytelni. W Archiwum Akt Nowych działa jego elektroniczna wersja – e-Rewers. Ważne zastrzeżenie: e-rewers nie jest rezerwacją wizyty. Najpierw trzeba zarezerwować miejsce w systemie aan.bookero.pl, a dopiero potem złożyć zamówienie na akta.
Jak poprawnie wypełnić e-rewers?
Formularz e-rewersu wymaga podania przynajmniej jednej sygnatury jednostki archiwalnej. Pola obowiązkowe oznaczone są gwiazdką, a dzienny limit zamówionych teczek wynosi 15 jednostek na użytkownika. Zamówienia warto przesyłać z wyprzedzeniem co najmniej jednej doby roboczej, aby akta zdążyły dotrzeć z magazynu do Czytelni AAN.
Po złożeniu e-rewersu otrzymasz automatyczne potwierdzenie, ale nie oznacza ono przygotowania materiałów na wskazany dzień. Administratorem danych osobowych jest Archiwum Akt Nowych, a ich przetwarzanie reguluje Klauzula RODO oraz regulamin korzystania z materiałów w Czytelni.
W Archiwum Państwowym w Lublinie ewidencja zasobu dostępna jest na portalu Szukaj w Archiwach. Obejmuje ona:
- Centralę,
- Oddział w Chełmie,
- Oddział w Kraśniku,
- Oddział w Radzyniu Podlaskim.
Film „Rewers” – czarna komedia o czasach stalinizmu
Rewers to także polska czarna komedia filmowa z 2009 roku w reżyserii Borysa Lankosza. Scenariusz napisał Andrzej Bart. Film trwa 99 minut, powstał w Studio Filmowym „Kadr” przy wsparciu Syrena Films i Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych. Zdjęcia realizowano od 24 lutego do 20 maja 2009 roku, między innymi na Okęciu, w Centrum Bankowo-Finansowym przy Nowym Świecie, przy Pałacu Kultury i Nauki oraz na Cmentarzu na Powązkach.
W rolach głównych wystąpili Agata Buzek jako Sabina, Krystyna Janda jako jej matka Irena, Anna Polony jako babka oraz Marcin Dorociński jako Bronisław. Producentem był Jerzy Kapuściński, zdjęcia zrealizował Marcin Koszałka, muzykę stworzył Włodzimierz Pawlik, a za kostiumy odpowiadała Magdalena Biedrzycka. Budżet filmu przekroczył 4 miliony złotych, z czego 1 milion złotych pochodził z Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej.
Fabuła w skrócie
Akcja zasadnicza rozgrywa się w Warszawie w 1952 roku. Skromna Sabina pracuje w wydawnictwie Nowina, a jej matka i babcia usilnie szukają jej męża. Pewnego wieczoru dziewczyna zostaje napadnięta. Ratuje ją nieznajomy Bronisław Falski, który okazuje się szarmanckim i eleganckim mężczyzną. Z czasem okazuje się jednak funkcjonariuszem Urzędu Bezpieczeństwa, który gwałci Sabinę i szantażem próbuje zmusić ją do donoszenia na dyrektora wydawnictwa. Sabina decyduje się na rozpaczliwy krok – podaje mu zatrutą wódkę, a następnie wraz z matką i babką pozbywa się zwłok.
Film przeplata wątki z lat 50. ze scenami współczesnymi. Starsza Sabina, dubbingowana przez Marię Garbowską, spotyka przy Pałacu Kultury swojego syna Marka. Twórcy wykorzystali materiały archiwalne, które podkreślają klimat epoki stalinizmu.
Nagrody i osiągnięcia
Premiera odbyła się 13 listopada 2009 roku. Film zdobył Złote Lwy na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni oraz Orła za najlepszy film. W ciągu 66 dni emisji kinowej dochód ze sprzedaży biletów osiągnął 6 505 301 zł. Obraz był polskim kandydatem do Oscara, ale nie otrzymał nominacji.
| Nagroda | Kategoria | Laureat |
| Złote Lwy | Najlepszy film | Borys Lankosz |
| Nagroda FIPRESCI | Najlepszy debiut z Europy Wschodniej | Rewers |
| Brązowa Żaba | Konkurs Główny Camerimage | Marcin Koszałka |
| Paszport Polityki | Kategoria Film | Borys Lankosz |
Ścieżka dźwiękowa
Muzykę do filmu napisał Włodek Pawlik, a ścieżka dźwiękowa ukazała się nakładem Polskiego Radia. Zawiera 22 utwory o łącznej długości 38:59. W aranżacjach słychać trąbkę, fortepian, kontrabas i instrumenty perkusyjne, a całość utrzymana jest w klimacie jazzu i pastiszu.
W 66 dni emisji kinowej film „Rewers” zarobił 6 505 301 zł i zdobył Złote Lwy w Gdyni.
Podcast „Rewers” – rozmowy o poezji i życiu
Nazwę Rewers nosi również polski podcast kulturalny prowadzony przez Kasię i Asię. Nie jest to typowy cykl o poezji – prowadzące często podkreślają, że bardziej interesują ich ludzie, ich historie i codzienność. Odcinki ukazywały się w latach 2024–2025.
Wśród gościń i gości znaleźli się między innymi Ewa Frączek, Ola Lewandowska-Ferenc, Martyna Rogacka, Agata Puwalska, Asia Łępicka, Wojtek Kopeć, Paweł Harlender, Zuzia Sawczak, Paweł Rogiński, Ula Sikora i Marta Pilarska. Nagrania powstawały w różnych miejscach – między innymi w mieszkaniu Oli Kanar oraz w Instytucie Kultury Miejskiej. Rozmowy dotyczyły zarówno twórczości, jak i jedzenia, miast, muzyki czy osobistych doświadczeń.
Rewers jako pokwitowanie i inne praktyczne znaczenia
W codziennym użyciu rewers bywa synonimem pokwitowania otrzymanych pieniędzy lub przedmiotów. Może też oznaczać lewą stronę obrazu albo haftu. To słowo przydaje się, gdy opisujemy drugą stronę dokumentu, karty czy medalu.
W hasłach krzyżówkowych rewers występuje między innymi jako pokwitowanie, strona monety albo film Borysa Lankosza z Agatą Buzek. Dzięki temu łatwiej zapamiętać, że termin ten ma kilka odrębnych zastosowań – od numizmatyki, przez archiwistykę, aż po kulturę filmową i podcastową.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Co oznacza słowo „rewers” w języku polskim?
Rewers ma kilka znaczeń, najczęściej to odwrotna strona monety lub medalu, ale może też być pokwitowaniem, formularzem zamówienia akt albo lewą stroną obrazu czy haftu.
Czym jest e-Rewers w Archiwum Akt Nowych i czy zastępuje rezerwację wizyty?
e-Rewers to elektroniczny formularz zamawiania akt, jednak nie jest to rezerwacja miejsca; najpierw trzeba zarezerwować termin przez system aan.bookero.pl, a dopiero potem złożyć e-rewers.
Jakie są podstawowe wymagania przy wypełnianiu e-rewersu?
Formularz wymaga przynajmniej jednej sygnatury jednostki archiwalnej, pola obowiązkowe są oznaczone gwiazdką, a dzienny limit zamówień to 15 jednostek na użytkownika.
Ile czasu warto wcześniej wysłać zamówienie e-rewers i co oznacza automatyczne potwierdzenie?
Zaleca się wysyłać zamówienia co najmniej jeden dzień roboczy wcześniej, a automatyczne potwierdzenie nie gwarantuje przygotowania materiałów na wybrany dzień.
Czym jest film „Rewers” i kto go wyreżyserował?
To polska czarna komedia z 2009 roku w reżyserii Borysa Lankosza, opowiadająca o wydarzeniach z czasów stalinizmu.
Jak długo trwa film „Rewers” i jakie osiągnięcia odniósł?
Film ma 99 minut długości, zdobył Złote Lwy i Orła za najlepszy film, a w ciągu 66 dni emisji zarobił 6 505 301 zł.
Co to za podcast o nazwie „Rewers” i kto go prowadził?
To polski podcast kulturalny prowadzony przez Kasię i Asię, skupiający się na ludziach, ich historiach i codzienności, emitowany w latach 2024–2025.
