Awers – co to jest i jak rozpoznać tę stronę monety?

Awers to główna i oficjalna strona monety, na której znajdują się symbole emitenta – najczęściej godło, nazwa państwa, portret lub imię władcy. Żeby rozpoznać awers, trzeba szukać właśnie tych stałych oznaczeń, a nie nominału. Sprawdź, jakie elementy pomagają odróżnić awers od rewersu i jak wygląda to na konkretnych monetach.

Czym jest awers i rewers?

Awers i rewers to dwie strony zdobionego przedmiotu płaskiego, które można swobodnie oglądać. Awers pełni funkcję strony przedniej lub prawej, natomiast rewers jest stroną tylną, zwaną też lewą.

Znaczenie tych terminów nie ogranicza się wyłącznie do monet. W szerszym ujęciu dotyczą one również:

• orderów, odznak, medali i plakietek,
• obrazów, rycin oraz grafik,
• ręcznie zdobionych druków, sztandarów i haftów,
• przedmiotów liturgicznych i ołtarzy skrzydłowych.

W polskiej terminologii numizmatycznej awers i rewers odnosi się przede wszystkim do monet. W stosunku do pieniędzy papierowych używa się określeń przednia część banknotu oraz tylna część banknotu, choć potocznie zdarzają się wyjątki.

Różnice między obiema stronami najłatwiej przedstawić w zestawieniu:

Awers to strona główna monety zawierająca podstawę prawną jej wybicia, a rewers to strona odwrotna z elementami uzupełniającymi.

Co znajduje się na awersie monety?

W polskiej tradycji numizmatycznej awers bywa nazywany stroną główną monety. To właśnie tam umieszcza się informacje potwierdzające prawo do emisji danego egzemplarza oraz jego związek z państwem lub władcą.

Do najbardziej typowych oznaczeń na stronie przedniej należą:

• portret panującego,
• imię panującego,
• herb państwa,
• nazwa państwa,
• początek legendy.

Nominał najczęściej pojawia się po stronie odwrotnej, ale nie jest to sztywna zasada. W części historycznych polskich aktów prawnych stronę z nominałem również bywało uznawano za ważniejszą, co później prowadziło do nieporozumień.

Awers polskich monet według NBP

Narodowy Bank Polski w oficjalnych opisach polskich monet wskazuje, że na awersie znajduje się wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej. Pod orłem umieszcza się rok emisji, a w otoku napis RZECZPOSPOLITA POLSKA.

Dzięki temu polskie złotówki można rozpoznać po stronie z Orłem Białym. To ona pełni funkcję oficjalnej strony monety i jest spójna dla kolejnych nominałów.

Zgodnie z informacjami NBP na awersie polskich monet znajduje się wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, pod orłem rok emisji, a w otoku napis RZECZPOSPOLITA POLSKA.

Jak rozpoznać awers monety?

Najszybszym sposobem jest poszukanie symbolu emitenta. Jeśli na monecie widnieje godło państwowe, nazwa kraju, portret władcy lub inny znak państwowy, najprawdopodobniej patrzysz na stronę główną.

W wielu seriach awers zawiera niezmienne elementy graficzne, które powtarzają się na kolejnych egzemplarzach. Rewers bywa natomiast bardziej zróżnicowany i niejednokrotnie zmienia się w zależności od nominału.

Warto też pamiętać, że przy rzucaniu monetą pytanie orzeł czy reszka ma związek właśnie z tym podziałem. Orzeł leży zwykle po stronie awersu, a reszka stanowi potoczne określenie rewersu.

W przypadku monet euro sprawa wygląda inaczej. Strona europejska ze wspólnym nominałem jest uznawana za rewers, a strona narodowa z symbolami danego kraju to awers.

Co zawiera rewers monety?

Rewers to odwrotna strona monety, która pełni funkcję uzupełniającą. To tam najczęściej pojawia się nominał, a obok niego różnorodne elementy graficzne i symbole narodowe.

Na stronie odwrotnej typowo umieszcza się:

• nominał,
• motywy graficzne,
• symbole narodowe,
• informacje o okolicznościach wybicia monety.

Rewers potrafi wyglądać zupełnie inaczej dla każdego nominału, nawet w obrębie jednego emitenta. Dzięki temu strona odwrotna bywa bardziej artystyczna i często przyciąga uwagę kolekcjonerów.

Nominał i motywy graficzne

Nominał nie musi być jedynym elementem wyróżniającym tę stronę. Obok wartości mogą pojawiać się sceny historyczne, postacie mitologiczne, zwierzęta lub zdobienia nawiązujące do okoliczności emisji.

Tego rodzaju motywy dodają monecie kontekstu i wartości estetycznej. Właśnie dlatego rewersy bywają porównywane do małych opowieści o historii danego kraju.

Monety bulionowe i próba metalu

W monetach bulionowych na stronie odwrotnej często podaje się próbę złota. Dla inwestora to ważna informacja, ponieważ pozwala szybko sprawdzić zawartość metalu szlachetnego.

Rewers może wtedy zawierać również rok wybicia, nominał oraz kraj pochodzenia. Takie dane ułatwiają ocenę parametrów monety bez potrzeby sięgania do dodatkowych dokumentów.

Jak wygląda awers i rewers w monetach euro?

Monety euro mają wspólną stronę europejską z nominałem. Zgodnie z prawodawstwem Unii Europejskiej awersem jest strona narodowa, a rewersem strona europejska. Takie samo stanowisko prezentuje Narodowy Bank Polski.

W polskich międzywojennych i powojennych aktach prawnych zdarzało się jednak odwrotnie. Za stronę główną uznawano wtedy niekiedy stronę z nominałem, a za odwrotną stronę z orłem, co pokazuje, że klasyfikacja potrafi zależeć od konkretnych przepisów.

Monety euro

Strona europejska jest identyczna we wszystkich krajach strefy euro, co ułatwia rozpoznanie nominału. Strona narodowa różni się natomiast w zależności od państwa, które wyemitowało daną monetę.

Dlatego przy monetach euro nie należy mylić strony z nominałem z awersem. Strona z symbolem kraju to strona oficjalna, a strona ze wspólną wartością pełni funkcję rewersu.

Krugerrand

Znana południowoafrykańska moneta bulionowa również ma czytelnie rozdzielone strony. Na awersie widnieje wizerunek Paula Krugera, a na rewersie znajdują się informacje o próbie złota, rok wybicia, nominał oraz kraj pochodzenia.

Tego rodzaju rozróżnienie pomaga inwestorom szybko zweryfikować podstawowe dane monety. Podobne zasady stosuje się również w innych emisjach bulionowych, co ułatwia ich porównywanie.