Kwit depozytowy to zbywalny papier wartościowy reprezentujący określoną liczbę akcji zagranicznej spółki przechowywanych w banku depozytariuszu. Nie jest więc samą akcją, lecz instrumentem pośrednim, który umożliwia obrót jej prawami na innym rynku. Choć pytanie używa czasu przeszłego, kwity depozytowe nadal funkcjonują na rynkach finansowych.
Czym jest kwit depozytowy?
Kwit depozytowy, określany po angielsku jako Depositary Receipt lub DR, jest instrumentem pochodnym i reprezentatywnym wobec akcji zagranicznej spółki. Jeden kwit może odpowiadać jednej akcji albo ustalonej ich liczbie. Inwestor kupuje zatem kwit notowany na wybranym rynku, a nie bezpośrednio akcję spółki zarejestrowanej za granicą.
Akcje bazowe pozostają zdeponowane w banku depozytariuszu. Bank wystawia na ich podstawie kwity, prowadzi związane z nimi rozliczenia i pośredniczy w przekazywaniu inwestorom świadczeń, takich jak dywidendy. Zakres praw korporacyjnych, w tym sposób wykonywania prawa głosu, zależy od konstrukcji programu oraz przepisów obowiązujących na danym rynku.
Takie rozwiązanie upraszcza inwestowanie międzynarodowe. Nabywca może uzyskać pośrednią ekspozycję na akcje spółki zagranicznej bez otwierania rachunku na jej giełdzie macierzystej i bez samodzielnego organizowania przechowywania zagranicznych papierów wartościowych. W Polsce definicję kwitu depozytowego zawiera Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi, art. 3 pkt 30.
Skąd wzięły się kwity depozytowe?
Pierwsze kwity depozytowe pojawiły się w latach 20. XX wieku jako odpowiedź na bariery utrudniające handel akcjami zagranicznych spółek. W kwietniu 1927 roku JP Morgan wprowadził amerykańskie kwity depozytowe oparte na akcjach brytyjskiej spółki Selfridges Provincial Stores Limited.
Instrument pozwalał połączyć akcje przechowywane w jednym państwie z obrotem prowadzonym w innym. Od lat 90. XX wieku rynek rozwijał się szczególnie dynamicznie, między innymi za sprawą programów globalnych kwitów depozytowych.
Jakie są rodzaje kwitów depozytowych?
Najczęściej stosuje się dwa kryteria podziału: rynek, na którym kwit jest oferowany, oraz sposób jego utworzenia. Pod względem geograficznym najważniejsze są ADR i GDR:
| Rodzaj kwitu | Rynek docelowy | Główne cechy |
|---|---|---|
| ADR | Rynek amerykański | American Depositary Receipt reprezentuje akcje zagranicznej spółki i jest przeznaczony do obrotu w Stanach Zjednoczonych. |
| GDR | Rynki międzynarodowe | Global Depositary Receipt może być oferowany jednocześnie na kilku światowych rynkach kapitałowych. |
Kwity sponsorowane powstają na podstawie umowy między spółką, której akcje stanowią podstawę programu, a bankiem depozytariuszem. Spółka uczestniczy wtedy w organizacji emisji i zwykle ma większy wpływ na komunikację z inwestorami oraz obsługę praw związanych z akcjami.
W przypadku kwitów niesponsorowanych bank emituje instrument bez bezpośredniej umowy ze spółką. Przedsiębiorstwo może nie uczestniczyć w programie, a zakres praw inwestora, zwłaszcza dotyczących głosowania, może być węższy. Szczegółowe zasady wynikają z dokumentów emisji i regulacji danego rynku.
Do najważniejszych cech kwitów depozytowych należą:
- Reprezentowanie akcji bazowych – kwit odnosi się do jednej lub określonej liczby akcji przechowywanych przez bank.
- Samodzielny obrót – kwit może być kupowany i sprzedawany niezależnie od bezpośredniego obrotu akcją na rynku macierzystym.
- Pośrednie wykonywanie praw – prawa majątkowe i korporacyjne są realizowane za pośrednictwem banku, zgodnie z zasadami programu.
- Zależność od prawa lokalnego – konstrukcja instrumentu i uprawnienia inwestora mogą różnić się między rynkami.
Jakie funkcje pełnią kwity depozytowe?
Dla spółki kwit depozytowy jest sposobem dotarcia do inwestorów spoza kraju jej siedziby. Emisja może ułatwić pozyskanie kapitału zagranicznego, poszerzyć grono akcjonariuszy o inwestorów instytucjonalnych i zwiększyć rozpoznawalność przedsiębiorstwa. Obecność kwitów na większym rynku może także poprawiać płynność obrotu akcjami oraz wspierać transakcje, w których część akcji kieruje się do inwestorów zagranicznych.
Inwestor otrzymuje natomiast prostszy dostęp do spółek, których akcje są notowane poza jego macierzystym rynkiem. Kwity mogą ułatwiać dywersyfikację portfela, rozliczenia w lokalnym systemie oraz pokonywanie niektórych barier prawnych i organizacyjnych związanych z bezpośrednim zakupem zagranicznych akcji. Nie oznacza to jednak, że instrument eliminuje ryzyko walutowe, opłaty, różnice podatkowe lub ryzyko związane z samą spółką.
Najważniejsze korzyści można ująć z dwóch perspektyw:
- Emitent – zyskuje dostęp do kapitału zagranicznego, większą rozpoznawalność, możliwość pozyskania inwestorów instytucjonalnych oraz potencjalnie wyższą płynność.
- Inwestor – może łatwiej kupować ekspozycję na zagraniczną spółkę, dywersyfikować portfel i korzystać z infrastruktury lokalnego rynku.
Najprościej rozróżnić oba instrumenty tak: akcja jest papierem wartościowym wyemitowanym przez spółkę, natomiast kwit depozytowy jest wystawionym przez bank instrumentem reprezentującym zdeponowane akcje. Dzięki temu łączy prawa wynikające z akcji z możliwością obrotu na innym rynku kapitałowym.
